در حال بارگذاری ...

گلوکاگون چیست؟

نویسنده : علی اصغر دهقانی
تاریخ انتشار : 1399/02/11
مدت زمان مطالعه : 5 دقیقه
تعداد بازدید : 1421

 

می‌دانیم که حفظ سطح قند خون طبیعی بسیار حائز اهمیت می‌باشد و گاهی اوقات می‌تواند چالش برانگیز باشد، اما آیا می‌دانید بدن برای تنظیم این عملکرد مهم چگونه کار می‌کند؟ هورمونی به نام گلوکاگون نقش عمده‌ای بر عهده دارد. عملکرد گلوکاگون وقتی سطح گلوکز خیلی کم می‌شود، می‌دانیم که حفظ سطح قند خون طبیعی بسیار حائز اهمیت می‌باشد و گاهی اوقات می‌تواند چالش برانگیز باشد، اما آیا می‌دانید بدن برای تنظیم این عملکرد مهم چگونه کار می‌کند؟ هورمونی به نام گلوکاگون نقش عمده‌ای بر عهده دارد. عملکرد گلوکاگون وقتی سطح گلوکز خیلی کم می‌شود، مشخص می‌شود. این ماده با انسولین فعال می‌شود تا قند خون را حفظ کند و بتواند سوخت بدن را تأمین کند. متأسفانه، این دو هورمون مهم همیشه به طور مناسب کار نمی‌کنند یا نمی‌توانند تولید شوند. در صورت عدم تصحیح، همین امر می‌تواند منجر به مشکلات اساسی در سلامتی فرد شود.

 

گلوکاگون چیست؟

 

گلوکاگون یک هورمون پپتایدی است که برای حفظ سطح مناسب گلوکز جریان خون تولید می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهد که گلوکاگون از پایین آمدن قند خون جلوگیری می‌کند. این کار از طریق فرآیندی به نام گلیکوژنولیز انجام می‌شود که گلوکاگون موجود در کبد، تبدیل گلیکوژن ذخیره شده به گلوکز را تحریک می‌کند. فرایند گلیکوژنولیز سبب حفظ غلظت کافی گلوکز در بدن می‌شود.

 

تحقیقات نشان می‌دهد که گلوکاگون در پاسخ به:

  • هیپوگلیسمی
  • ناشتایی طولانی مدت
  • ورزش
  • خوردن وعده‌های غذایی سرشار از پروتئین

 

هنگامی که افراد به مدت طولانی ناشتا می‌مانند، این پروتئین مهم، استفاده از چربی ذخیره شده را برای انرژی افزایش می‌دهد و همین عامل سبب حفظ استفاده بدن از گلوکز می‌شود.

 

نحوه عملکرد گلوکاگون با انسولین:

 

گلوکاگون و انسولین دو هورمونی هستند که برای کنترل سطح قند خون با یکدیگر کار می‌کنند اما دارای اثرات متضادی می‌باشند. وقتی قند خون خیلی کم شود، گلوکاگون آزاد می‌شود. در حالی که انسولین وقتی آزاد می‌شود که سطح قند خون زیاد شود. در صورت کمبود قند خون یا هایپوگلاسمی، ترشح گلوکاگون به منظور اصلاح عدم تعادل، تحریک می‌شود. این ممکن است در شرایطی اتفاق بیفتد که فرد به مدت طولانی ناشتا باشد و یا وعده غذایی غنی از پروتئین مصرف کند.

از طرف دیگر انسولین در زمان هایپرگلیسمی که قند خون خیلی زیاد است، تحریک می‌شود. انسولین به سلولهای شما هشدار می‌دهد که گلوکز مصرفی خود را از جریان خون دریافت کنند تا از آن به عنوان انرژی استفاده کنند. با گرفتن گلوکز، سطح قند خون کاهش می‌یابد. هرگونه گلوکز اضافی به عنوان ماده‌ای به نام گلیکوژن در کبد و عضلات ذخیره می‌شود. بدن از گلیکوژن برای دریافت انرژی در بین وعده‌های غذایی استفاده می‌کند.

به هنگام کاهش گلوکز خون، عملکرد گلوکاگون تبدیل گلیکوژن به گلوکز می‌باشد تا سطح آن را به صورت متعادل نگه دارد. بدن تشخیص می‌دهد که کدام هورمون برای حفظ تعادل قند خون لازم است. مطالعات ثابت می‌کنند که آزادسازی گلوکاگون، هنگام بالا رفتن سطح قند خون و مصرف وعده‌های غنی از کربوهیدرات کاهش می‌یابد. از سویی دیگر این هورمون بعد از مصرف آزاد می‌شود.

انسولین از طریق افزایش رهاسازی بعد از وعده‌های غذایی غنی از کربوهیدرات و کااهش ترشح پس از مصرف وعده غذایی غنی از پروتئین، در تنظیم این توازن نقش دارد. فعالیت‌های گلوکاگون و انسولین جهت تنظیم سطح قند خون و تأمین سوخت بدن در طول روز افزایش و کاهش می‌یابد.

 

اختلالات گلوکز:

متابولیسم غیر طبیعی گلوکز هنگامی که بدن قادر به تبدیل قند به انرژی نباشد، رخ می‌دهد. برای تامین انرژی سیستم عصبی مرکزی باید سطح طبیعی قند خون حفظ گردد. شایعترین بیماری‌ای که مانع توانایی بدن در حفظ قند خون طبیعی می‌شود، دیابت است. در افراد دیابتی، انسولین و گلوکاگون به طور صحیح تولید و ترشح نمی‌شوند که همین عامل می‌تواند منجر به افزایش خطرناک سطح گلوکز خون شود.

 

 

چندین نوع دیابت وجود دارد که بر انسولین و گلوکاگون تأثیر می‌گذارد، از جمله:

 

  • دیابت نوع 1: نوع غیرشایع دیابت می‌باشد که در آن سیستم ایمنی بدن، سلولهای سازنده انسولین را از بین می‌برد. بنابراین هورمون هرگز تولید نمی‌شود و باید مصرف شود. دیابت نوع 1 معمولاً باعث علائم شدید دیابت می‌شود و معمولاً علائم زودتر و در سن کمتر نسبت به دیابت نوع 2 بروز می‌کند.

 

  • دیابت نوع 2: این نوع، زمانی ایجاد می‌شود که بدن انسولین تولید می‌کند اما سلول‌ها به درستی به آن پاسخ نمی‌دهند. دیابت نوع 2 سبب افزایش سطح گلوکز خون می‌شود زیرا انسولین قادر به گرفتن آن از جریان خون برای تولید انرژی نیست.

 

  • پیش دیابت: علائم پیش دیابت هنگامی رخ می‌دهد که سطح قند خون شما بالاتر از حد طبیعی اما در زیر آستانه مشخص دیابت قرار دارد. این حالت به عنوان “در معرض خطر” تلقی می‌شود و معمولاً می‌توان از آن با تغییر در شیوه زندگی و رژیم غذایی جلوگیری کرد.

 

  • دیابت حاملگی: دیابت حاملگی بین هفته های 24 و 28 بارداری تشخیص داده می‌شود و وقتی قند خون یک خانم باردار زیاد باشد، بروز می‌کند.

 

دو حالتی که انسولین و هورمونهای گلوکاگون در آن به درستی کار نمی‌کنند عبارتند از:

 

  1. هیپوگلیسمی: کاهش گلوکز خون می‌تواند در اثر ناشتایی طولانی مدت، فشار بیش از حد بدنی و هنگامی که بیماران دیابتی به طور ناخواسته بیش از حد انسولین یا داروی کاهش دهنده گلوکز مصرف کنند، اتفاق بیفتد. علائم هیپوگلیسمی شامل موارد زیر است:

 

  • گرسنگی
  • اضطراب و لرزش
  • تعرق
  • سرگیجه
  • سردرد
  • ضعف عضلانی

 

 

  1. هیپرگلایسمی: قند خون بالا وقتی رخ می‌دهد که بدن شما به اندازه کافی انسولین تولید نکند یا نتواند از آن به درستی استفاده کند. این اتفاق در بیماران دیابتی و افراد مبتلا به عدم تعادل هورمونی رخ می‌دهد. علائم معمولاً شامل موارد زیر است:

 

  • افزایش تشنگی
  • تکرر ادرار
  • اختلال در تمرکز
  • تاری دید
  • سردرد
  • ضعف
  • بی‌حسی

 

 

تزریق گلوکاگون

 

بدن ما به طور طبیعی گلوکاگون را می‌سازد اما یک نسخه مصنوعی نیز وجود دارد که به عنوان داروی نسخه‌ای در دسترس است. تزریق گلوکاگون گاهی در موارد شدید هیپوگلیسمی نیازاست. برای بیماران دیابتی در صورت عدم آگاهی از واکنش شدید انسولین یا برای افرادی که کمبود ترشح گلوکاگون دارند، کیت‌های تزریقی گلوکاگون در دسترس است.

کیت اورژانسی به طور معمول حاوی گلوکاگون خشک یخ زده به صورت پودر است که می‌تواند به عنوان یک سرنگ یک میلی لیتری استفاده شود. این پودر حاوی یک واحد گلوکاگون ( یک میلی گرم) و 49 میلی گرم لاکتوز است. این واحد قبل از تزریق واحد با رقیق کننده مخلوط می‌شود. اثر تزریق گلوکاگون محدود است. شخصی که با هیپوگلیسمی شدید روبرو است باید بتواند کربوهیدرات را مصرف کند تا بتواند تعادل قند خون را حفظ کند.

 

خطرات و عوارض جانبی گلوکاگون

 

عوارض جانبی گلوکاگون ممکن است شامل تهوع و استفراغ باشد. این علائم، علائم کمبود قند خون نیز می‌باشد که برای آن ممکن است از گلوکاگون مصنوعی استفاده شود. در موارد نادر داروهای گلوکاگون می‌توانند سبب ایجاد علائم آلرژی مانند خارش، مشکلات تنفسی و کاهش فشار خون گردند.

 

برای افرادی مانند بیماران مبتلا به نارسایی آدرنال و هیپوگلیسمی مزمن که کبدشان اجازه تولید مناسب گلوکز را نمی‌دهد، مصرف گلوکاگون مؤثر نخواهد بود. در این گونه موارد مصرف گلوکز خوراکی ممکن است موثرتر باشد. ترشح بیش از حد گلوکاگون ممکن است ناشی از تومور نادری در لوزالمعده به نام گلوکاگونوما باشد.

گلوکاگون بیش از حد می‌تواند سبب مشکلاتی برای سلامتی فرد گردد مانند:

 

  • دیابت
  • ترومبوز
  • جوش‌های پوستی
  • کاهش وزن

گلوکاگون با برخی داروهای خاص به ویژه داروهای ضد انعقادی مانند وارفارین در تعامل است. که هنگام استفاده از این هورمون برای کاهش فشار خون در بیمارانی که داروهای ضد انعقاد خون مصرف می‌کنند باید توسط یک متخصص کنترل شود. ایمنی گلوکاگون طی دوران بارداری و شیردهی نامشخص است اما خطر جنین متولد نشده کم است.

 

سایت زیب‌اندام گردآورنده‌ی مقالات معتبر دنیا به صورت رایگان بوده، که شما می‌توانید برای مطالعه مقالات تخصصی بیشتر به وبلاگ ما مراجعه کنید. همچنین شما می‌توانید با ثبت نام در در وب سایت زیب‌اندام در زمینه های تناسب اندام و رژیم مشاوره رایگان دریافت کنید و در کنار خانواده زیباندام، اهدافتان را تخصصی تر دنبال کنید.

 

 

 

 

تگ ها

zibandam
زیب اندام
تناسب اندام
سلامتی
بدنسازی
فیتنس
دیابت
fitness
body building
fat loss
چربی سوزی
علی اصغر دهقانی
مربی انلاین

دیدگاه ها

ارسال دیدگاه

مقالات مرتبط